W skrócie
- Najgorsza jakość powietrza bywa w bezwietrzne, mroźne dni sezonu grzewczego.
- Oficjalne pomiary publikuje Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.
- Czujniki prywatne pomagają ocenić sytuację na Twojej ulicy, ale są mniej dokładne.
- W złe dni ogranicz wietrzenie i aktywność na zewnątrz.
Śląsk i Podbeskidzie należą do regionów, w których zimą stężenia pyłów zawieszonych często przekraczają normy. Główną przyczyną jest tzw. niska emisja, czyli dym z domowych kominów, do tego dochodzą transport i ukształtowanie terenu. W dolinach, przy braku wiatru, zanieczyszczenia potrafią zalegać przez wiele godzin.
Skąd brać pomiary
- Państwowy Monitoring Środowiska (GIOŚ): oficjalne stacje pomiarowe i indeks jakości powietrza, dostępny w serwisie i aplikacji.
- Gminne i miejskie sieci czujników: wiele miast regionu udostępnia mapy z czujnikami na swoich stronach.
- Prywatne czujniki i aplikacje: dają gęstszą sieć punktów, ale ich dokładność bywa niższa niż stacji referencyjnych.
Co oznaczają wartości PM2,5 i PM10
PM10 i PM2,5 to cząstki pyłu o średnicy poniżej 10 i 2,5 mikrometra. Mniejsze cząstki wnikają głębiej do płuc i są groźniejsze dla zdrowia. Indeks jakości powietrza zamienia te stężenia na skalę od bardzo dobrej do bardzo złej, którą łatwiej odczytać na co dzień.
Co robić w dni smogowe
- Wietrz mieszkanie krótko i wtedy, gdy pomiary w okolicy są najlepsze.
- Ogranicz intensywny wysiłek na zewnątrz, zwłaszcza u dzieci, seniorów i osób chorych na serce lub płuca.
- Rozważ oczyszczacz powietrza z filtrem HEPA w sypialni.
- Nie pal w kominku w dni ze złą jakością powietrza.
Uwaga. Spalanie odpadów w piecu jest zakazane i szczególnie szkodliwe. Jeśli widzisz gęsty, gryzący dym z komina sąsiada, możesz zgłosić to straży miejskiej lub urzędowi gminy.
Jak zmniejszyć smog u źródła
Najskuteczniejsza jest wymiana starych kotłów na źródła niskoemisyjne i ocieplenie domów. Na Śląsku obowiązuje uchwała antysmogowa, która określa, jakie urządzenia grzewcze mogą być używane. Przy wymianie kotła warto skorzystać z programów dotacyjnych.
Najczęstsze pytania
Czy maseczka chroni przed smogiem?
Zwykła maseczka materiałowa daje niewielką ochronę. Lepiej działają półmaski z certyfikowanymi filtrami, dobrze dopasowane do twarzy.
Czy oczyszczacz powietrza pomaga?
Tak, urządzenie z filtrem HEPA dobranym do wielkości pomieszczenia wyraźnie obniża stężenie pyłów w zamkniętym pokoju.
